रियल्टर सञ्जोक आचार्य

न्युयोर्क सिटी विश्वकै सबैभन्दा महँगो रियल इस्टेट बजारमध्ये एक हो। तर, यसै बजारमा एउटा रोचक तथ्य के छ भने को-अप (Co-op) अपार्टमेन्टहरू धेरै अवस्थामा कन्डो (Condo) भन्दा अझै पनि सस्ता पाइन्छन्। यसको पछाडि धेरै कारणहरू छन्।

पहिलो, को-अप खरिद गर्दा केवल अपार्टमेन्ट होइन, भवन सञ्चालन गर्ने कम्पनीको शेयर खरिद गरिन्छ। त्यसैले खरिदकर्ताले बोर्डको स्वीकृति अनिवार्य रूपमा लिनुपर्छ। धेरै बोर्डहरूले आम्दानी, बचत, रोजगारी र वित्तीय अवस्था कडाइका साथ जाँच गर्छन्। यसले खरिदकर्ताको संख्या सीमित बनाउँछ।

दोस्रो, धेरै को-अप भवनहरूले घर भाडामा दिन कडा नियम बनाएका हुन्छन्। केही भवनमा निश्चित वर्षसम्म भाडामा दिन पाइँदैन भने केहीले सीमित समयका लागि मात्र अनुमति दिन्छन्। लगानीकर्ताहरूका लागि यस्तो नियम आकर्षक नहुने भएकाले माग कम हुन्छ।

तेस्रो, को-अप खरिदका लागि धेरै बैंकहरूले ठूलो डाउन पेमेन्ट (२०–३०% वा बढी) माग्न सक्छन्। यसले पनि धेरै पहिलो पटक घर किन्नेहरूलाई कठिन बनाउँछ।

चौथो, को-अप भवनहरू प्रायः पुराना हुन्छन्। पुराना भवनमा मर्मतसम्भार खर्च बढी हुन सक्छ, जसका कारण मासिक मर्मत शुल्क (Maintenance Fee) पनि उच्च हुन्छ। धेरै खरिदकर्ताले यही कारणले कन्डोलाई प्राथमिकता दिन्छन्।

यद्यपि, पहिलो पटक घर किन्ने र लामो समय बस्ने योजना भएका व्यक्तिका लागि को-अप राम्रो विकल्प हुन सक्छ। कम खरिद मूल्यका कारण उनीहरूले न्युयोर्क जस्तो महँगो शहरमा अपेक्षाकृत कम लागतमा घरको स्वामित्व लिन सक्छन्।

भविष्यमा ब्याजदर घटेमा र आवास बजार थप सक्रिय बनेमा को-अपको माग पनि बढ्न सक्छ। तर हालसम्म कडा नियम, सीमित भाडा नीतिहरू र बोर्ड स्वीकृतिको प्रक्रियाका कारण को-अप अपार्टमेन्टहरू कन्डोभन्दा तुलनात्मक रूपमा सस्ता देखिएका छन्।

न्युयोर्क सिटीमा हरेक वर्ष करिब १२ हजारदेखि १६ हजारसम्म को-अप (Co-op) अपार्टमेन्ट किनबेच हुने अनुमान गरिएको छ। तीमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार म्यानह्याटनमा हुन्छ, जहाँ मात्रै वार्षिक करिब ५ हजारदेखि ७ हजारसम्म को-अप बिक्री हुने गरेको देखिन्छ।

यदि तपाईं न्युयोर्क सिटीमा घर किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ र लगानीभन्दा आफ्नै बसोबास प्राथमिकता हो भने, को-अप अपार्टमेन्टले राम्रो मूल्य (Value for Money) दिन सक्छ। तर खरिद गर्नु अघि भवनका नियम, मासिक मर्मत शुल्क र वित्तीय दायित्वहरू राम्रोसँग बुझेर मात्र निर्णय लिनु उपयुक्त हुन्छ।