काठमाडौँ ।

कास्कीको एउटा दुर्गम गाउँ ‘खिलाङ’ बाट सुरु भएको एउटा परिवारको यात्रा कसरी सिंगापुर र अस्ट्रेलिया हुँदै अमेरिकासम्म पुग्छ? र, तीनवटा फरक देशको भूगोल र संस्कृतिमा हुर्किएको एउटा तन्नेरी कसरी आफ्नो पुर्ख्यौली माटोको ऋण चुकाउन ‘मिशन’ मा होमिन्छ? यो कथा हो— अमेरिका निवासी नेपाली मूलका युवा विनायक गुरुङ र उनले सुरु गरेको परोपकारी अभियान ‘समिट टु सक्सेस’ (Summit To Success) को।

विनायकको जीवन कथा कुनै चलचित्रको पटकथाभन्दा कम छैन। उनका पिता तत्कालीन समयमा बेलायती गोर्खा सैनिक (गोर्खा कन्टिन्जेन्ट) मा भर्ती भएर सिंगापुर खटिएका थिए। विनायकको जन्म र बाल्यकाल सिंगापुरकै गोर्खा कम्पाउन्डभित्र बित्यो। कम्पाउन्ड बाहिरको संसार पूर्ण रूपमा सिंगापुरे थियो— त्यहाँकै विद्यालय, त्यहाँकै साथीभाइ, त्यहाँकै खानपान र संस्कृति। तर, कम्पाउन्डभित्रको घरमा भने एउटा सानो नेपाल धडकन्थ्यो। घरमा नेपाली भाषा बोलिन्थ्यो, नेपाली चाडबाड र संस्कारहरू उस्तै जीवन्त थिए।

पिताको सेवा अवधि सकिएपछि विनायकको परिवारले सिंगापुर छोड्नुपर्‍यो। त्यसपछि केही समय अस्ट्रेलियामा बिताएका विनायक १८ वर्षको उमेरमा अमेरिका बसाइँ सरे। विगत १२ वर्षदेखि अमेरिकामा कर्मक्षेत्र बनाइरहेका र त्यहाँको नागरिकता समेत लिइसकेका विनायकलाई विगतमा कसैले “तपाईं कहाँको हो?” भनेर सोध्दा उनी सहजै भन्थे— “सिंगापुर।”

तर, समयसँगै उनको मन बदलियो। उनी जब-जब नेपाल फर्किए, आफ्नो पुर्खाको देशसँगको सामीप्यताले उनको सोच्ने तरिका नै बदलिदियो। आज उनी गर्वका साथ भन्छन्, “म कहिल्यै नेपालमा बसिनँ होला, तर मेरो पहिचान नेपाल नै हो। यहींबाट मेरो परिवारको कथा सुरु भएको हो र यही माटोसँग मेरो आत्मा जोडिएको छ।”

‘सफलताको शिखर’ (Summit To Success) को उदय

आफ्नो पारिवारिक पृष्ठभूमि र देश देशान्तरको अनुभवबाट विनायकले एउटा कुरा गहिरोगरी बुझे— मानिस कहाँ जन्मिन्छ भन्ने कुराले उसले पाउने अवसरमा प्रभाव त पार्छ, तर त्यसले उसको गन्तव्य नै तय गर्छ भन्ने छैन। सही अवसर पाए संसारको जुनसुकै कुनाको बच्चाले पनि सफलताको शिखर चुम्न सक्छ।

यही सोचका साथ उनले अमेरिकामा एउटा गैरनाफामूलक संस्था (501(c)(3) Nonprofit) दर्ता गरे, जसको नाम राखियो— ‘समिट टु सक्सेस’। यो संस्थाको उद्देश्य विपन्न र अवसर नपाएका बालबालिकाहरूका लागि शिक्षा, छात्रवृत्ति, शैक्षिक सामग्री र मार्गनिर्देशन (मेन्टरसिप) मार्फत भविष्यको ढोका खोलिदिनु हो।

“हाम्रो परिवार कास्कीको गाउँदेखि सिंगापुर र अमेरिकासम्म पुग्नुमा हामीले पाएका अनेकौँ अवसरहरूको ठुलो हात छ,” विनायक भन्छन्, “अहिले ‘समिट’ मार्फत म त्यही अवसरहरू अर्को पुस्ताका बालबालिकालाई बाँडिरहेको छु। यो मेरो परिवारको यात्राको एउटा सुखद चक्र जस्तै हो।”

भूगोलभन्दा माथि उठेर सेवा

‘समिट टु सक्सेस’ ले केवल एउटा देशमा मात्र नभई विश्वका विभिन्न देशका पिछडिएका समुदायमा आफ्ना पाइलाहरू चाल्न सुरु गरिसकेको छ। संस्थाले मुख्य रूपमा तीनवटा क्षेत्रमा काम गरिरहेको छ:

१. छात्रवृत्ति वितरण: आर्थिक अभावका कारण बालबालिकाले विद्यालय छोड्नु नपरोस् भनी नियमित छात्रवृत्ति।

२. केयर प्याकेज (शैक्षिक सामग्री): विद्यार्थी र कक्षाहरूका लागि आवश्यक शैक्षिक स्रोतसाधन र सामग्रीहरूको व्यवस्था।

३. दक्षता विकास कार्यक्रम: युवाहरूलाई व्यावहारिक ज्ञान, इन्टर्नसिप, करियर काउन्सिलिङ र व्यवसाय सञ्चालनको अनुभव दिलाउने मेन्टरसिप।

यो अभियानले छोटो समयमै ठुलो प्रभाव पार्न सफल भएको छ। संस्थाले आफ्नो पाइलट प्रोजेक्ट अन्तर्गत नेपालका दुर्गम क्षेत्रका विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरिसकेको छ भने फिलिपिन्सका विद्यालयहरूमा शैक्षिक सामग्री सहयोग पुर्‍याएको छ। यसका साथै, विनायक बस्ने अमेरिकाको म्यासाचुसेट्स राज्यमा समेत युवा विकास र सामुदायिक कार्यक्रमहरू विस्तार भइरहेका छन्।

दया होइन, आत्मनिर्भरताको बाटो

विनायकको यो अभियान केवल क्षणिक राहत बाँड्ने खेल होइन। उनी शिक्षा र सीपमार्फत युवाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउन चाहन्छन्। दीर्घकालीन अवसरहरू सिर्जना गरेर समुदायलाई नै सक्षम बनाउनु उनको मुख्य लक्ष्य हो।

संसारभर छरिएर रहेका गैरआवासीय नेपालीहरूका लागि विनायक गुरुङ एउटा बलियो प्रेरणाका स्रोत हुन्। आफू जुनसुकै देशको नागरिक बने पनि, जुनसुकै संस्कृतिमा हुर्किए पनि आफ्नो जरा र रैथाने पहिचानलाई बिर्सन नहुने र मातृभूमिका लागि केही गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश उनले आफ्नो कामबाट प्रमाणित गरेर देखाएका छन्। विनायक र उनको ‘समिट टु सक्सेस’ को यो यात्रा वास्तवमै गौरव गर्न लायक छ।