खगेन्द्र अधिकारी
वासिङ्टन, डी.सी.
संयुक्त राज्य अमेरिका

मानिस जन्मँदा खाली हात आउँछ र संसार छोड्दा पनि खाली हात नै जान्छ। यो प्रकृतिको अटल सत्य हो। तर विडम्बना के छ भने, जीवनको अधिकांश समय मानिस धन, सम्पत्ति, पद, प्रतिष्ठा, शक्ति र बाह्य सफलताको पछि दौडिरहन्छ। उसलाई लाग्छ यी सबै नै जीवनका वास्तविक उपलब्धि हुन्। तर मृत्युको ढोकामा पुग्नेबित्तिकै ती सबै उपलब्धिहरू अर्थहीन बन्न पुग्छन्। अन्तिम यात्रामा न सम्पत्तिले साथ दिन्छ, न परिवारले मृत्यु रोक्न सक्छ, न पदले आयु बढाउन सक्छ, न प्रतिष्ठाले नियतिलाई परिवर्तन गर्न सक्छ।

यही यथार्थलाई स्वीकार गर्न सके जीवनलाई हेर्ने दृष्टिकोण नै बदलिन्छ।

धन आवश्यक छ, तर धन नै जीवन होइन। पद महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ, तर पद नै व्यक्तित्व होइन। प्रतिष्ठाले सम्मान दिलाउन सक्छ, तर वास्तविक सम्मान मानिसको चरित्र र सत्कर्म बाट प्राप्त हुन्छ। संसारले मानिसलाई उसको सम्पत्तिका कारण केही समय सम्झिन सक्छ, तर शताब्दियौँ सम्म सम्झिनेहरू तिनै हुन्, जसले आफ्नो जीवनलाई मानवताको सेवामा समर्पित गरे।

जीवनको वास्तविक मूल्य हामीले कति कमायौँ भन्नेमा होइन, कति बाँड्यौँ भन्नेमा हुन्छ। हामीले कति मानिसलाई माथि उठायौँ, कति पीडितको आँसु पुछ्यौँ, कति निराश हृदयमा आशा जगायौँ, र कति असल संस्कार छोडेर गयौँ यही नै हाम्रो जीवनको वास्तविक मूल्याङ्कन हो।

अहंकार मानिसको सबैभन्दा ठूलो शत्रु हो। सम्पत्ति, शक्ति, ज्ञान वा सम्बन्धको घमण्डले मानिसलाई क्षणिक रूपमा ठूलो देखाउन सक्छ, तर अन्ततः त्यसले उसलाई एक्लो बनाउँछ। विनम्रता भने मानिसको वास्तविक आभूषण हो। विनम्र व्यक्ति जहाँ पुग्छ, त्यहाँ सम्मान कमाउँछ; घमण्डी व्यक्ति जहाँ पुग्छ, त्यहाँ दूरी सिर्जना गर्छ।

मानवताभन्दा ठूलो कुनै धर्म छैन। स्वार्थभन्दा ठूलो कुनै बन्धन छैन। यदि हाम्रो प्रत्येक निर्णयमा मानवताको भावना हुन्छ भने, त्यही कर्म भविष्यका पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्छ। हाम्रो जीवनको सफलता केवल आफ्ना सपना पूरा गर्नुमा सीमित हुनुहुँदैन; अरूका जीवनमा उज्यालो थप्न सक्नु नै सबैभन्दा ठूलो सफलता हो।

हामीले कहिल्यै नबिर्सनुपर्ने सत्य के हो भने, मृत्यु जीवनको अन्त्य हो, तर सत्कर्मको अन्त्य होइन। शरीर समाप्त हुन्छ, तर सत्कर्मको सुगन्ध पुस्तौँसम्म फैलिरहन्छ। महान् व्यक्तिहरू आज पनि जीवित छन्, किनकि उनीहरूको शरीर होइन, उनीहरूको परोपकारी कर्म अमर बनेको छ।

यसैले जीवनलाई प्रतिस्पर्धा, ईर्ष्या, घृणा र अहंकारमा होइन, प्रेम, करुणा, सेवा, सत्य, नैतिकता र सत्कर्ममा आधारित बनाऔँ। अरूलाई हराएर होइन, अरूलाई जितेर अघि बढ्ने संस्कार विकास गरौँ। धन कमाउनु नराम्रो होइन, तर धनसँगै असल चरित्र र मानवता पनि कमाऔँ। किनकि संसारले अन्ततः हाम्रो बैंक खाताको हिसाब राख्दैन; हाम्रो व्यवहार, योगदान र कर्मको इतिहास लेख्छ।

आउनुहोस्, आजैबाट एउटा संकल्प गरौँ हामी यस्तो जीवन जिउँ, जहाँ हाम्रो उपस्थितिले कसैको अनुहारमा मुस्कान ल्याओस् र हाम्रो अनुपस्थितिमा पनि हाम्रो सम्झनाले सम्मान, प्रेरणा र कृतज्ञताको भावना जगाओस्। आखिर अन्त्यमा मानिसले साथ लैजाने एउटै अमूल्य सम्पत्ति छ त्यो हो उसको सत्कर्म।

सम्पत्ति समयसँगै समाप्त हुन सक्छ, पद परिवर्तन हुन सक्छ, मान-प्रतिष्ठा ओझेल पर्न सक्छ; तर असल कर्म कहिल्यै नष्ट हुँदैन। त्यसैले जीवनको सबैभन्दा ठूलो लगानी धनमा होइन, सत्कर्ममा गरौँ। त्यही नै हाम्रो वास्तविक परिचय, अमर सम्पत्ति र अनन्त विरासत हो।

लेखक खगेन्द्र अधिकारी उत्तरी अमेरिकामा स्थापित, स्वतन्त्र सामाजिक सेवाका विभिन्न क्षेत्रहरूमा आबद्ध एक सक्षम र ईमानदार व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। उहाँ उत्तर अमेरिकी नेपालीहरूको प्रमुख बहुराष्ट्रिय सामाजिक छाता संस्था ‘एसोसिएशन अफ नेपालीज इन द अमेरिकाज’ (एएनए) को दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित अध्यक्ष हुनुहुन्छ।

समाप्त