लेखक: रियलटर सन्जोग आचार्य
न्यूयोर्क विश्वकै सबैभन्दा प्रतिस्पर्धी र सक्रिय रियल इस्टेट बजारमध्ये एक हो। यहाँ घर खरिद गर्न चाहने व्यक्तिहरूसँग विभिन्न विकल्प भए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा कन्डोमिनियम (कन्डो) विशेष रूपमा लोकप्रिय बन्दै गएको छ। यसको मुख्य कारण स्वामित्वको स्पष्ट अधिकार, लगानीको अवसर, आधुनिक सुविधा तथा व्यवस्थापनको सहजता हो।

कन्डो लोकप्रिय हुनुको प्रमुख कारण प्रत्यक्ष स्वामित्व हो। कन्डो खरिद गर्ने व्यक्तिले आफ्नो युनिटको पूर्ण स्वामित्व प्राप्त गर्छन् र सम्पत्तिको कानुनी प्रमाणस्वरूप डिड (Deed) पाउँछन्। यसले घरधनीलाई आफ्नो सम्पत्ति बेच्न, भाडामा दिन वा हस्तान्तरण गर्न तुलनात्मक रूपमा बढी स्वतन्त्रता प्रदान गर्छ।

न्यूयोर्कमा धेरै युवा पेशाकर्मी, पहिलो पटक घर खरिद गर्ने परिवार, विदेशी लगानीकर्ता तथा दीर्घकालीन लगानीको अवसर खोज्ने व्यक्तिहरू कन्डोतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। कन्डोमा सामान्यतया भाडामा दिन सहज हुने भएकाले यसलाई बसोबास र लगानी दुवैका दृष्टिले लाभदायक मानिन्छ।

आधुनिक सुविधाहरू पनि कन्डोको लोकप्रियताको अर्को महत्वपूर्ण कारण हो। अधिकांश नयाँ कन्डो भवनहरूमा जिम, रूफटप टेरेस, लाउन्ज, पार्किङ, सुरक्षा व्यवस्था, डोरम्यान तथा कन्सियर्ज सेवाजस्ता सुविधा उपलब्ध हुन्छन्। यस्ता सुविधाले शहरी जीवनलाई थप सहज, सुरक्षित र आकर्षक बनाउँछन्।

रियल इस्टेट बजारका तथ्यांकहरूले पनि कन्डोप्रतिको उच्च माग देखाउँछन्। न्यूयोर्कमा कन्डोको मूल्य प्रायः समान आकारका को-अप (Co-op) अपार्टमेन्टभन्दा बढी हुने गरेको छ। यसको कारण कन्डोमा पाइने स्वामित्वको स्वतन्त्रता, कम प्रतिबन्ध तथा व्यापक बजार माग हो।
पहिलो पटक घर खरिद गर्ने व्यक्तिहरूका लागि पनि कन्डोको खरिद प्रक्रिया अपेक्षाकृत सरल मानिन्छ। को-अप खरिद गर्दा बोर्डको स्वीकृति, अन्तर्वार्ता तथा थप कागजी प्रक्रिया आवश्यक हुन सक्छ भने कन्डो खरिदमा यस्ता प्रक्रियाहरू कम जटिल हुन्छन्।

यद्यपि कन्डोको खरिद मूल्य तथा मासिक शुल्क अन्य विकल्पको तुलनामा केही बढी हुन सक्छ, धेरै खरिदकर्ताले यसको दीर्घकालीन मूल्य, लचकता तथा सुविधालाई प्राथमिकता दिने गरेका छन्।

विश्वका विभिन्न देशबाट मानिसहरू बसोबास, रोजगार तथा लगानीका लागि न्यूयोर्क आउने क्रम जारी रहेकाले आगामी वर्षहरूमा पनि कन्डो बजारप्रतिको आकर्षण कायम रहने र यसको माग अझै बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

न्यूयोर्क सिटी डिपार्टमेन्ट अफ फाइनान्सका अनुसार २०२५ मा पनि कन्डो बिक्री सक्रिय रह्यो, विशेष गरी म्यानहाटन, ब्रुकलिन र क्वीन्समा। करिब 15,000 देखि 20,000 कन्डो युनिट बिक्री – न्यूयोर्क सिटी डिपार्टमेन्ट अफ फाइनान्सका अनुसार २०२५ मा पनि कन्डो बिक्री सक्रिय रह्यो, विशेष गरी म्यानहाटन, ब्रुकलिन र क्वीन्समा। रियल इस्टेट बजार विश्लेषण अनुसार २०२५ को अन्त्यसम्म म्यानहाटनमा कन्डो तथा को-अप कारोबार बलियो रह्यो र उच्च मूल्यका सम्पत्तिहरूमा नगद खरिदकर्ताको हिस्सा ६४ प्रतिशत पुगेको थियो। Sanjok Acharya