डिग बहादुर तामाङ

पहाडको काखमा जन्मिएको म

पहाडकै श्वास लिएर हुर्किएँ।

हावाले सिकायो—

स्वतन्त्रता के हो।

मौनले सिकायो—

गहिराइ कहाँ हुन्छ।

र पहाडले सिकायो—

अडिग भएर उभिनु कस्तो हुन्छ।

बिहानको पहिलो किरण

पहाडको टुप्पोमा टल्किँदा

मलाई सधैँ लाग्थ्यो—

उज्यालो बाहिर होइन,

पहिले भित्र जन्मिन्छ।

पहाडले त केवल

त्यो उज्यालोलाई

देखिने ठाउँ दिन्छ।

म बिहान उठेर

दूर–दूरसम्म फैलिएको धुवाँजस्तो कुहिरो हेर्छु—

कहिले जीवनजस्तै अस्पष्ट,

कहिले मनजस्तै गहिरो।

तर कुहिरोले कहिल्यै

पहाडको अस्तित्व ढाक्न सक्दैन।

त्यसरी नै

दुःखले कहिल्यै

आत्माको उज्यालो ढाक्न सक्दैन।

पहाडको बाटो

कहिलेकाहीँ उकालो,

कहिलेकाहीँ ओरालो—

तर हरेक मोडमा

कुनै न कुनै सत्य लुकेको हुन्छ।

म ती मोडहरूमा

आफैँलाई भेटिरहन्छु—

कहिले थाकेको,

कहिले जागेको,

कहिले मौन,

कहिले उज्यालो।

हावा चल्छ,

रुख हल्लिन्छ,

तर पहाडको ढुंगाले

कहिल्यै आफ्नो अस्तित्व गुमाउँदैन।

जीवन पनि त्यस्तै रहेछ—

बाहिरका हल्लाले

मनलाई हल्लाउँछन्,

तर आत्मा—

आत्मा त पहाडकै जरा जस्तै

गहिरो, मौन, अडिग।

म कहिलेकाहीँ

पहाडको टुप्पोमा बसेर

आकाशसँग कुरा गर्छु—

आकाशले कहिल्यै उत्तर दिँदैन,

तर मौनले

सबै उत्तरहरू

मेरो भित्र खन्याइदिन्छ।

म आफूलाई सोध्छु—

“म को हुँ?”

पहाडले भन्छ—

“तिमी म जस्तै अडिग।”

हावाले भन्छ—

“तिमी म जस्तै स्वतन्त्र।”

नदीले भन्छ—

“तिमी म जस्तै बग्ने।”

र मौनले भन्छ—

“तिमी त केवल चेतना—

अनन्त यात्रामा हिँडिरहेको।”

पहाडको बाटोमा

कहिलेकाहीँ ढुंगा चिप्लिन्छ,

कहिलेकाहीँ बादल झर्छ,

कहिलेकाहीँ हावा तुफान बन्छ—

तर यात्रु

यात्रा छोड्दैन।

त्यसरी नै

जीवनमा पनि

दुःख, डर, अँध्यारो

सबै आउँछन्—

तर आत्मा

यात्रा छोड्दैन।

म पूर्ण छैन—

तर अपूर्णतामै

मेरो सौन्दर्य छ।

म उज्यालो होइन—

तर उज्यालोतिर

हिँडिरहेको चेतना हुँ।

म पहाड होइन—

तर पहाडले सिकाएको

अडिगता बोकेर हिँडिरहेको

एक यात्रु हुँ।

पहाडको काखमा बसेर

म बुझ्दै जान्छु—

शान्ति खोज्ने होइन,

शान्ति बन्ने हो।

उज्यालो खोज्ने होइन,

उज्यालो देख्ने आँखालाई

जागाउने हो।

जीवन बुझ्ने होइन,

जीवनसँग

मौन भएर बस्न सक्ने

साहस बटुल्ने हो।

आजको बिहान

पहाडको हावाले

मलाई फेरि सम्झायो—

“तिमी जहाँ जाऊ,

पहाड तिम्रो भित्रै हुन्छ।”

र म मुस्कुराएँ—

किनकि म पनि

पहाडकै अंश हुँ,

पहाडकै मौन हुँ,

पहाडकै चेतना हुँ।

म पहाडको हावा जस्तै स्वतन्त्र,

पहाडको मौन जस्तै गहिरो,

र पहाडकै यात्रु जस्तै

अनन्ततिर हिँडिरहेको।

म लेख्छु—

कलमले होइन,

पहाडले दिएको आत्माले।

म सुन्छु—

कानले होइन,

हावाले ल्याएको मौनले।

र म बाँच्छु—

शरीरले होइन,

पहाडको जरा जस्तै

अडिग चेतनाले।

यात्रा जारी छ—

पहाडभित्रको म,

मभित्रको पहाड।

अन्तः कृतः।