विलियम शेक्सपियरका नाटकका पात्रहरूमा हामी भित्री मानवीय भावनाहरूको जीवन्त चित्रण पाउँछौं, जुन हाम्रा आफ्नै अनुभवसँग गहिरो रूपमा जोडिन्छ। रोमियो र जुलियट, ह्यामलेट र ओफेलिया, म्याकबेथ र लेडी म्याकबेथ, ओथेलो र इयागो, जुलियस सिजर र ब्रुटस — यस्ता पात्रहरू नाटकको सीमाभन्दा बाहिर गएर पनि हाम्रो मानसपटलमा गढिन्छन्।

उदाहरणका लागि, रोमियो र जुलियटलाई रोमान्टिक प्रेमको शुद्धतम प्रतीक मानिन्छ। त्यस्तै, हामीमध्ये धेरैले कुनै न कुनै समयमा आफूलाई इयागोको ईर्ष्यापूर्ण मनस्थितिमा कल्पना गरेका छौं। लेडी म्याकबेथको निर्दयता एकैसाथ हामीलाई आकर्षित गर्छ र डर त्रासले पछि हटाउँछ — जसरी हामी आफूभित्र लुकेको निर्दयताको सम्भावनाबाट अचम्मित हुन्छौं।

तर दुर्भाग्यवश, शेक्सपियरका नाटकहरू अधिकांश पाठकहरूको पहुँचभन्दा बाहिर छन्, विशेष गरी तिनको कठिन भाषा शैलीका कारण। आजको अंग्रेजीको तुलनामा एलिजाबेथकालीन अंग्रेजी लगभग विदेशी भाषाजस्तै लाग्छ, जसले बिना व्याख्यात्मक नोट पढ्न असहज बनाउँछ।

धेरैलाई हाई स्कूल वा कलेजमा शेक्सपियर पढ्न बाध्य पारिन्छ, तर परीक्षापछि ती नाटकहरू पुनः पढ्ने वा हेर्ने चाहना कहिल्यै जाग्दैन – यदि कहिलेकाहीं ह्यामलेट वा रोमियो एण्ड जुलियटको कुनै फिल्म संस्करण नपरेको भए। हरेक दशकमा यी नाटकहरूका थुप्रै चलचित्र संस्करणहरू बन्ने गर्छन्। यद्यपि, शेक्सपियर आफैं पनि मानिसहरूलाई थिएटरमा तान्ने उद्देश्यले लेख्थे, जस्तै आजका फिल्म निर्माता बक्स अफिस हिटको लक्ष्य राख्छन्।

यो विडम्बनापूर्ण छ कि शेक्सपियरका नाटकहरू आज विद्वानहरूको लगभग एकाधिकारजस्तै बनेका छन्। तर यद्यपि, ती नाटकहरूमा देखिने मानवीय संघर्ष र भावना आज पनि हाम्रो जीवनमा जीवित छन्। हामी अझै पनि आफूलाई रोमियो र जुलियटको रूपमा प्रेम खोज्दै देख्छौं, वा कठिन क्षणमा ह्यामलेटझैँ गहिरो प्रश्न उठाउँछौं — “हुनु कि नहुनु — यही हो प्रश्न।”

शेक्सपियरका पात्रहरूलाई नयाँ सन्दर्भमा प्रस्तुत गर्न लेखिएको उपन्यास Othello यस्तो प्रयास हो जसले मूल पात्र र कथावस्तुलाई सरल अंग्रेजी र नयाँ सामाजिक परिवेशमा पुनः प्रस्तुत गर्छ।

अब प्रश्न उठ्छ — यस्तो उपन्यास शेक्सपियरको Othelloसँग कसरी मिल्छ र कहाँ फरक पर्छ?

पहिलो र प्रमुख भिन्नता भनेको — उपन्यास एक निजी माध्यम हो जहाँ लेखक र पाठकबीच प्रत्यक्ष संवाद हुन्छ, जबकि नाटक एक सार्वजनिक माध्यम हो, जसको उद्देश्य पढ्नु नभई देखाउनु हो। नाटक लेखक, निर्देशक, कलाकार र अन्य प्राविधिकबीचको सहकार्यको परिणाम हो, र प्रायः वर्तमानमा घट्ने घटनालाई दर्शाउँछ। तर उपन्यासमा समय निरन्तर अगाडि र पछाडि सर्न सक्छ, सर्पिल गतिमा।

हामी अझै पनि आफूलाई रोमियो र जुलियटको रूपमा प्रेम खोज्दै देख्छौं, वा कठिन क्षणमा ह्यामलेटझैँ गहिरो प्रश्न उठाउँछौं — “हुनु कि नहुनु — यही हो प्रश्न।”

नाटकमा संवाद र स्वगत नै मुख्य माध्यम हुन्, जबकि उपन्यासमा विवरण, पात्रहरूको भित्री मनोविज्ञान र संवाद सबै प्रयोग गरिन्छ।

किनकि यो एक उपन्यास हो, त्यसैले यसमा केही यस्ता मागहरू छन् जुन नाटकमा हुँदैनन्। एउटा उपन्यासले समय र स्थानको वर्णनद्वारा पाठकलाई घटनाको परिवेशमा डुबाउनुपर्छ। रंगमञ्चमा दर्शकले कल्पनाको सहारा लिएर कुनै सामान्य दृश्यलाई महल वा युद्धभूमिमा परिणत गर्न सक्छन्, तर उपन्यासमा यस्तो रूपान्तरणको जिम्मेवारी वर्णनको माध्यमबाट लेखककै काँधमा हुन्छ।

शेक्सपियरको Othello मूलतः भेनिस र साइप्रसमा आधारित छ। तर नाटकमा त्यो परिवेशको प्रष्ट उल्लेख नभएकाले मैले उपन्यासलाई १५ औँ शताब्दीको अन्त्य र १६ औँ शताब्दीको सुरुवाततिरको इंग्ल्याण्डमा राखेँ।

ऐतिहासिक सन्दर्भहरू सजिलै बुझ्न र वर्णन गर्न सहज बनायो। अन्य शेक्सपियर नाटकजस्तै रोमियो र जुलियट वा The Merchant of Veniceलाई इटालीबाट अन्यत्र सार्न भने सजिलो हुँदैनथ्यो। शेक्सपियरको जन्म अप्रिल १५६४ मा भएको थियो र मृत्यु अप्रिल २३, १६१६ मा भएको थियो जसले ३९ भन्दा बढी प्रसिद्ध नाटकहरू लेखेका थिए जसमा १५४ सनेटहरू पनि समावेश थिए।