राजन दाहाल

एउटा राजनीतिक कार्यकर्ताका रूपमा मैले ओखलढुङ्गाको माटो, मोलुङ्गका उकाली-ओराली र कोसी प्रदेशको पूर्वी पहाडी बस्तीहरूमा आफ्नो जीवनको अमूल्य समय व्यतीत गरेँ। जीवनकालभर समाजसेवालाई नै धर्म मानेर, जनताका सुख-दुःखमा एकाकार हुँदै गर्दा मैले निर्वाचनका अनेकौँ उतारचढावहरूलाई नजिकबाट नियाल्ने र कतिपय मोर्चामा मुख्य भूमिका खेल्ने अवसर पाएँ। लामो समय परम्परागत राजनीतिको चौघेराभित्र बसेर संगठन निर्माण र चुनावी मैदानमा पर्दापछाडिको मुख्य सूत्रधार (किङ्मेकर) का रूपमा काम गर्दा मैले एउटा गम्भीर सत्यबोध गरेँ— हाम्रा पहाडी गाउँबस्तीहरूले निर्वाचनमा मत त दिन्छन्, तर राज्यको नीति निर्माण तहमा उनीहरूको वास्तविक आवाज सधैँ किनाराकृत नै रहन्छ। यही बेथिति र राजनीतिक संकुचनलाई चिर्न, र समसामयिक रूपान्तरणको एजेन्डालाई स्थापित गर्न मैले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को वैकल्पिक राजनीतिक यात्रा रोजेको हुँ।

विगतको स्थानीय तह निर्वाचनमा मोलुङ्ग गाउँपालिकाको अध्यक्ष पदको प्रत्यासी रहँदा मैले जनताको जुन अगाध माया र भरोसा पाएँ, त्यसले मलाई समाजप्रतिको उत्तरदायित्व अझ बढाएको छ। कोसीको पूर्वी पहाडी जिल्लाहरू सधैँ केन्द्रको उपेक्षामा परेका छन्। सिंहदरबारको टेबुलमा बस्नेहरूलाई हाम्रा भीर-पाखाका दुःख, दुर्गमका नागरिकका समस्या र विकासका वास्तविक आवश्यकताको बोध निकै कम मात्र हुने गरेको छ। त्यसैले, यस पटक चितवनमा आयोजना हुन गइरहेको रास्वपाको प्रथम ऐतिहासिक राष्ट्रिय महाधिवेशनमा मैले खुलातर्फबाट केन्द्रीय सदस्य पदमा आफ्नो उम्मेदवारी घोषणा गरेको छु। मेरो यो उम्मेदवारी कुनै व्यक्तिगत पदको महत्त्वाकांक्षा होइन; यो त कोसीको पूर्वी पहाडको आवाजलाई पार्टीको सर्वोच्च नीति निर्माण तहमा पुर्‍याउने र केन्द्रमा हाम्रो भेगको नेतृत्व अधिकार स्थापित गर्ने एउटा बलियो हुटहुटी हो।

“घण्टी बजाऔँ, परिवर्तन जिताऔँ” भन्ने मूल नारालाई आत्मसात् गर्दै म पार्टीलाई भुइँतहका जनतासँग जोड्न, इमानदार नेतृत्व स्थापना गर्न र बेथिति विरुद्ध स्वच्छ राजनीतिको जग बसाल्न चुनावी मैदानमा होमिएको छु। भुइँमान्छेको सुखदुःख बुझेको र ग्रामीण सांगठनिक धरातलको अनुभव भएको नेतृत्व केन्द्रीय समितिमा पुग्नु आज रास्वपालाई देशव्यापी रूपमा फैलाउन अपरिहार्य भइसकेको छ। देशभरिबाट चुनिएर आउनुहुने आदरणीय महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा शुभचिन्तक महानुभावहरूमा म मेरो सामाजिक निष्ठा, चुनावी अनुभव र दुर्गमको आवाजलाई विश्वास गरेर अमूल्य मत र सहयोगका लागि हार्दिक अपिल गर्दछु। हामी मिलेर मात्र यो नयाँ वैचारिक दिशा र सुशासित नेपालको सपनालाई सार्थक तुल्याउन सक्छौँ।नेपालको राजनीति अहिले एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। जनताले केवल व्यवस्था परिवर्तन मात्र होइन, आफ्नो दैनिक जीवनमा महसुस हुने गरी अवस्था परिवर्तन चाहेका छन्। नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदयले नेपाली समाजमा आशाको सञ्चार त गरेको छ, तर ती आशालाई मूर्त रूप दिन स्पष्ट मार्गचित्र र ठोस एजेन्डाको आवश्यकता पर्छ। राजनीतिलाई नारामा मात्र सीमित नगरी व्यवहारमा उतार्न र दलहरूभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र सुदृढ गर्न अब ढिलाइ गर्नु हुँदैन। यसै सन्दर्भमा, समृद्ध नेपाल र बलियो दल निर्माणका लागि मैले अघि सारेका मुख्य संकल्पहरू यहाँ प्रस्तुत गरेको छु:

१) सामाजिक न्याय र व्यावहारिक समानता:
नेपालको कानुनले जातीय छुवाछुतलाई दण्डनीय अपराध मानेको लामो समय भइसक्यो। तर, व्यवहारमा अझै पनि यो कुप्रथा जरैदेखि उखेलिन सकेको छैन। कानुन किताबमा लेखेर मात्र पुग्दैन, त्यसलाई समाजको चेतना र भान्छासम्म पुर्‍याउनुपर्छ। सजाय दिएर मात्र होइन, सामाजिक सहकार्य बढाएर मात्र यो विभेद अन्त्य गर्न सकिन्छ। केवल चुनावी नारामा सीमित जातीय मुद्दालाई सांस्कृतिक रूपान्तरण र दण्डहीनताको अन्त्यमार्फत व्यावहारिक रूपमै निर्मूल पार्न मेरो विशेष पहल रहनेछ।

२) उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र र किसानको समृद्धि:
अनुदान दिएर मात्र कृषक धनी हुँदैनन्, उनीहरूलाई बजार र आधुनिक प्रविधिसँग जोड्नुपर्छ। कच्चा पदार्थ बेचेर देश समृद्ध बन्दैन, त्यसको स्वदेशमै प्रशोधन बेलैमा हुनुपर्छ। प्रत्येक नागरिकलाई उत्पादनको चक्रमा सामेल गराई, स्थानीय कृषि उपजलाई स्वदेशमै प्रशोधन गरी ‘भ्यालु एड’ (Value Add) गर्न र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजार सुनिश्चित गरेर कृषकको आयआर्जन वृद्धि गर्न मेरो विशेष पहल रहनेछ।

३) पारदर्शी र वैज्ञानिक कर प्रणाली:
कर छली देश विकासको सबैभन्दा ठूलो बाधक हो। उपभोक्ताले सामान वा सेवा किनेकै क्षण राज्यको खातामा कर पुग्ने प्रविधि आजको आवश्यकता हो। एनसेल वा नेपाल टेलिकम जस्ता ठूला सेवाप्रदायक र निजी व्यापारमा डिजिटल र अटोमेटेड कर प्रणाली (Automated Tax Billing) लागू गरी बिचौलिया र कर छली रोक्न तथा राज्यकोष बलियो बनाउन मेरो विशेष पहल रहनेछ।

४) आत्मनिर्भर नागरिक कोष र राज्यको आर्थिक भार कटौती:
राज्यले सधैं ऋण खोजेर पेन्सन र वृद्धभत्ता बाँड्न सक्दैन। नागरिक जन्मिँदै उसको भविष्य सुरक्षित गर्ने लगानी मोडेलले राज्य र नागरिक दुवैलाई आत्मनिर्भर बनाउँछ। जन्मदर्ताकै समयमा ५ हजार जम्मा गरी सो पैसालाई उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्ने र चक्रवृद्धि ब्याजदर प्रणाली अन्तर्गत प्रत्येक ५ वर्षमा डबल हुने व्यवस्था मिलाइनेछ। ६० वर्ष पुग्दा सो रकम ठूलो पुँजी बन्नेछ, जसले राज्यकोषमाथि पेन्सन र भत्ताको अर्बौं भार कम गर्नेछ र नागरिकले पनि आत्मसम्मानका साथ वृद्धावस्था बिताउन पाउने नीति स्थापित गर्न मेरो विशेष पहल रहनेछ।

५) निषेध र प्रतिशोधमुक्त राजनीतिक संस्कृति:
विचारको लडाइँ स्वस्थ हुनुपर्छ, व्यक्तिगत शत्रुता वा निषेधको राजनीतिले party र देश दुवैलाई कमजोर बनाउँछ। पार्टीभित्र फरक मत राख्नेलाई पाखा लगाउने र शक्तिमा पुगेपछि बदला लिने प्रवृत्तिको अन्त्य गर्दै आन्तरिक लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन तथा सबै विचार र क्षमता भएका व्यक्तिलाई स्थान दिलाउन मेरो विशेष पहल रहनेछ।

६) जीवन्त र चलायमान संगठन:
चुनावका बेला मात्र ब्युँझिने पार्टीले जनताको मन जित्न सक्दैन। पार्टी जनताको सुख-दुःखको चौतारी बन्नुपर्छ। विचार, प्रशिक्षण, र जनताका एजेन्डाहरूमा निरन्तर बहस गराएर पार्टीलाई वर्षैभरी सक्रिय र जीवन्त राख्न तथा युवा पुस्तालाई आकर्षण गर्दै पुरानाको अनुभवलाई समेट्ने संगठन बनाउन मेरो विशेष पहल रहनेछ।

७) भुइँमान्छेको पहुँचमा न्याय:
न्याय महँगो र पहुँचवालाको मात्र पेवा हुनुहुँदैन। निमुखा र सर्वसाधारणले सजिलै र निःशुल्क न्याय पाउने वातावरण नै लोकतन्त्रको प्राण हो। शक्ति र पैसाको भरमा न्याय किन्न पाउने परिपाटी अन्त्य गरी कानुनी सहायता नपाएका, आवाजविहीन र ‘भुइँमान्छे’ हरूका लागि छुट्टै द्रुत सेवा र कानुनी परामर्श संयन्त्र बनाएर न्यायको प्रत्याभूति गराउन मेरो विशेष पहल रहनेछ।

८) आन्तरिक न्याय र ‘राजनीतिक अदालत’:
नेताको चाकडी गर्नेले अवसर पाउने र इमानदार कार्यकर्ता अन्यायमा पर्ने परिपाटीले संगठन सिद्ध्याउँछ। अवसरको असमान वितरण वा गुटबन्दीका कारण अन्यायमा परेका इमानदार कार्यकर्ताको गुनासो सुन्न र फैसला गर्न पार्टी अन्तर्गत एउटा स्वायत्त ‘राजनीतिक अदालत’ (Political Tribunal) गठन गर्न र नेताको सनकका भरमा गरिने काखापाखा गर्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गरी योगदानको कदर गराउन मेरो विशेष पहल रहनेछ।

९) इमानदारिताको पुँजीकरण र समृद्ध नेपाल:
हाम्रो मुलुकमा स्रोत र साधनको कमी होइन, केवल निष्ठा र इमानदारिताको खडेरी हो। भ्रष्टाचार, अनियमितता र स्वार्थको राजनीतिले देशलाई जर्जर बनाएको छ। म ठान्दछु कि जबसम्म हामीले व्यक्तिगत र राजनीतिक इमानदारितालाई देशको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति (Asset) बनाउन सक्दैनौँ, तबसम्म विकसित नेपालको परिकल्पना पूरा हुन सक्दैन। राजनीतिमा सदाचारको जग बसाल्दै इमानदार जनशक्तिलाई अगाडि बढाउन र नीतिगत शुद्धता कायम गर्न मेरो विशेष पहल रहनेछ।

निष्कर्ष:
राजनीति केवल सत्ता प्राप्तिको माध्यम होइन, यो त समाज रूपान्तरणको मुख्य कडी हो। माथि उल्लिखित एजेन्डाहरूले देशको आर्थिक र सामाजिक पाटोलाई मात्र सुधार्ने छैनन्, बरु दलहरूभित्र नयाँ र उत्तरदायी संस्कृतिको विकास गर्नेछन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको आसन्न महाधिवेशनमार्फत यी जनमुखी र वैज्ञानिक विचारहरूलाई स्थापित गर्दै मुलुकको नेतृत्व तहमा पुर्‍याउन म दृढ संकल्पित छु।