राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा खुलातर्फ केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका राजन दाहाल पार्टीको भावी दिशा, संगठन निर्माण, सुशासन, सामाजिक न्याय र उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रका विषयमा स्पष्ट दृष्टिकोण राख्छन्। लामो समय समाजसेवा र राजनीतिक गतिविधिमा सक्रिय दाहालसँग रास्वपाको महाधिवेशन, स्थल चितवन बाट समसामयिक राजनीति र आफ्ना एजेन्डाबारे गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

महाधिवेशन सुरु हुन अब केही घण्टा मात्र बाँकी छ। चितवनको भरतपुरमा भौतिक र प्राविधिक तयारीको अवस्था कस्तो छ? वर्षाको मौसम भएकाले कस्तो व्यवस्था मिलाइएको छ?

उत्तर: तयारीको काम करिब ९९ प्रतिशत सकिइसकेको छ। उद्घाटन सत्र हुने गेस्टहाउस चौरमा मनसुनी वर्षा र चर्को घाम दुवैबाट बच्न ३० हजार स्क्वायर फिटको वाटरप्रुफ जर्मन प्रविधिको डोम (ह्याङ्गर) जडान गरिएको छ। पानी परे पनि मञ्च र दर्शक दीर्घा पूर्ण सुरक्षित रहनेछ। बन्द सत्रका लागि चितवन उद्योग संघको प्रदर्शनी हल तयारी अवस्थामा छ। प्राविधिक रूपमा नेतृत्व चयनका लागि देशमै पहिलो पटक पूर्ण रूपमा इ-भोटिङ (विद्युतीय मतदान) मेसिनहरू जडान भइसकेका छन्। प्रवास (विदेश) का प्रतिनिधिहरूले मोबाइल एपबाटै भोट हाल्ने व्यवस्था पनि फाइनल भइसकेको छ। भोजन र आवासका लागि १८ वटा उपसमितिहरू रातदिन खटिएका छन्। पार्टी सभापति रवि लामिछाने पनि चितवन पुगिसक्नुभएको छ। उहाँ चितवन पुगेलगत्तै महाधिवेशनलाई लिएर के-कस्ता गतिविधि र बैठकहरूमा व्यस्त हुनुहुन्छ?

हो, सभापतिज्यू भरतपुर विमानस्थल हुँदै चितवन ओर्लिसक्नुभएको छ। चितवन उत्रिएलगत्तै उहाँको कार्यतालिका निकै व्यस्त छ। महाधिवेशनमा प्रस्तुत गरिने राजनीतिक, आर्थिक र सांगठनिक प्रतिवेदनहरू तथा नयाँ विधान संशोधनको मस्यौदालाई अन्तिम रूप दिन उहाँकै अध्यक्षतामा वर्तमान केन्द्रीय समितिको अन्तिम बैठक बसिरहेको छ। उहाँ आफैँले महाधिवेशन स्थलको भौतिक निरीक्षण गर्नुभएको छ। भोलिको उद्घाटन सत्रलाई ऐतिहासिक बनाउन र प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) सँग संयुक्त रूपमा गरिने उद्घाटन समारोहको खाकालाई उहाँले अन्तिम रूप दिइरहनुभएको छ। पार्टीका शीर्ष नेताहरू र विदेशी पाहुनाहरूको स्वागतका लागि उहाँ आफैँ समन्वय गरिरहनुभएको छ।

यस महाधिवेशनमा देशभित्र र बाहिरबाट कति प्रतिनिधिहरू सहभागी हुँदैछन्? र भोलिको उद्घाटन सत्रमा आम सर्वसाधारण र शुभेच्छुकहरूको उपस्थिति कस्तो रहने अनुमान छ?**

यस महाधिवेशनको बन्द सत्रमा देशभरिका ४ हजारभन्दा बढी वडा, पालिका, जिल्ला र प्रदेश तहबाट छानिएर आएका तथा प्रवासका शाखाहरूबाट अनलाइन माध्यमबाट जोडिने गरी करिब ३,००० जना आधिकारिक प्रतिनिधिहरू सहभागी हुँदैछन्। जहाँसम्म आम जनसहभागिताको कुरा छ, रास्वपाप्रति जनताको ठुलो भरोसा छ। त्यसैले भोलिको उद्घाटन सत्रमा चितवन, नवलपुर, मकवानपुर, तनहुँ लगायतका आसपासका जिल्लाहरूबाट ५०,००० भन्दा बढी सर्वसाधारण र शुभेच्छुकहरू ओर्लिने हाम्रो बलियो अनुमान छ। मानिसहरूको यो विशाल उपस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै हामीले जिल्ला प्रशासन र प्रहरीसँग मिलेर सुरक्षा तथा ट्राफिक व्यवस्थापनलाई अत्यन्तै चुस्त बनाएका छौँ।

चितवन रास्वपामय भइसकेको छ

रास्वपाको प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनलाई तपाईंले कसरी लिनुभएको छ ?

यो महाधिवेशन रास्वपाको मात्र होइन, वैकल्पिक राजनीतिको भविष्यसँग पनि जोडिएको महत्वपूर्ण अवसर हो। यसले पार्टीको विचार, नेतृत्व र संगठनात्मक दिशालाई संस्थागत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यही महाधिवेशनलाई लक्षित गरेर केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी घोषणा गर्नुभएको छ। यसको मुख्य उद्देश्य के हो ?

मेरो उम्मेदवारी घोषणा कुनै व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाबाट प्रेरित छैन। कोसी प्रदेशका पूर्वी पहाडी जिल्लाको आवाजलाई पार्टीको केन्द्रीय नीति निर्माण तहसम्म पुर्‍याउने उद्देश्यले यो निर्णय गरेको हुँ।

तपाईंले आफूलाई किन योग्य उम्मेदवार ठान्नुभएको छ ?

मैले लामो समय गाउँ–समाजका समस्या नजिकबाट बुझेको छु। संगठन निर्माण, चुनावी अनुभव र सामाजिक उत्तरदायित्वका आधारमा पार्टीलाई योगदान दिन सक्छु भन्ने विश्वास छ।

रास्वपाको अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती के हो ?

जनताले राखेको आशा र भरोसालाई परिणाममा रूपान्तरण गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो। पार्टीले आफ्नो वैकल्पिक पहिचानलाई व्यवहारबाट प्रमाणित गर्नुपर्छ।

पार्टीभित्रको संगठन विस्तारलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?

संगठन केवल निर्वाचन केन्द्रित हुनुहुँदैन। जनताको दैनिक जीवनसँग जोडिएर वर्षभरि सक्रिय रहने संरचना निर्माण गर्नुपर्छ।

पूर्वी पहाडी जिल्लाको प्रतिनिधित्व किन आवश्यक छ ?

नीति निर्माण तहमा दुर्गम क्षेत्रको प्रतिनिधित्व कमजोर छ। त्यसैले ती क्षेत्रका समस्या, सम्भावना र आवश्यकतालाई प्रभावकारी रूपमा उठाउन त्यहाँको प्रतिनिधित्व अपरिहार्य छ।

नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्थालाई कसरी मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ ?

जनताले परिवर्तन चाहेका छन् तर परिवर्तनको अनुभूति पर्याप्त रूपमा हुन सकेको छैन। अब नाराभन्दा परिणाममुखी राजनीति आवश्यक छ।

सामाजिक न्यायका सवालमा तपाईंका प्राथमिकता के हुन् ?

जातीय विभेद, छुवाछुत र अवसरको असमानता अन्त्य हुनुपर्छ। सामाजिक न्यायलाई व्यवहारमा लागू गर्न राज्य, समाज र राजनीतिक दल सबै जिम्मेवार बन्नुपर्छ।

उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रको आवश्यकता किन देख्नुहुन्छ ?

आयातमुखी अर्थतन्त्रले देशलाई आत्मनिर्भर बनाउन सक्दैन। स्थानीय उत्पादन, प्रशोधन र बजार व्यवस्थापनलाई जोडेर आर्थिक समृद्धिको आधार तयार गर्नुपर्छ।

कृषि क्षेत्रको विकासका लागि के गर्नुपर्छ ?

कृषकलाई केवल अनुदान दिने होइन, आधुनिक प्रविधि, प्रशोधन उद्योग र बजारसँग जोड्नुपर्छ। कृषिलाई सम्मानित पेशाका रूपमा स्थापित गर्नुपर्छ।

युवाको विदेश पलायन रोक्ने उपाय के हुन सक्छ ?

देशभित्र अवसर सिर्जना नगरी युवालाई रोक्न सकिँदैन। रोजगारी, उद्यमशीलता र लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ।

कर प्रणाली सुधारका लागि तपाईंका धारणा के छन् ?

प्रविधिमैत्री र पारदर्शी कर प्रणाली आवश्यक छ। कर छली नियन्त्रण गरेर राज्यको आम्दानी बढाउन सकिन्छ।

भुइँमान्छेको पहुँचमा न्याय कसरी पुर्‍याउन सकिन्छ ?

न्याय महँगो र जटिल हुनुहुँदैन। आर्थिक रूपमा कमजोर नागरिकलाई सहज कानुनी सहायता उपलब्ध गराउनुपर्छ।

तपाईंले प्रस्ताव गर्नुभएको ‘राजनीतिक अदालत’ को अवधारणा के हो ?

पार्टीभित्र अन्यायमा परेका कार्यकर्ताको गुनासो सुन्ने र निष्पक्ष रूपमा समाधान गर्ने स्वायत्त संयन्त्रको आवश्यकता छ भन्ने मेरो धारणा हो।

आन्तरिक लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन के आवश्यक छ ?

फरक विचारलाई सम्मान गर्ने संस्कृतिको विकास हुनुपर्छ। नेतृत्वले आलोचनालाई पनि सकारात्मक रूपमा ग्रहण गर्नुपर्छ।

निषेध र प्रतिशोधको राजनीतिबाट कसरी मुक्त हुन सकिन्छ ?

व्यक्तिभन्दा संस्था बलियो बनाउने अभ्यास गर्नुपर्छ। विचारको प्रतिस्पर्धा हुनुपर्छ, व्यक्तिको होइन।

रास्वपाले अन्य दलभन्दा फरक देखिन के गर्नुपर्छ ?

सुशासन, पारदर्शिता र जवाफदेहितामा सम्झौता गर्नु हुँदैन। जनतासँग गरेका प्रतिबद्धता कार्यान्वयन गरेर फरकपन देखाउन सकिन्छ।

तपाईंले इमानदारितालाई राजनीतिक पुँजी भन्नुहुन्छ। किन ?

इमानदारिता नै जनविश्वासको आधार हो। जनताले सबैभन्दा बढी खोजेको पनि स्वच्छ र उत्तरदायी नेतृत्व हो।

महाधिवेशनबाट तपाईंको अपेक्षा के छ ?

योग्य नेतृत्व चयन, स्पष्ट वैचारिक दिशा र बलियो संगठनात्मक संरचना निर्माण हुने अपेक्षा गरेको छु।

केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित हुनुभयो भने पहिलो प्राथमिकता के हुनेछ ?

दुर्गम क्षेत्रका मुद्दालाई पार्टीको केन्द्रीय एजेन्डामा स्थापित गर्ने, संगठनलाई भुइँतहसम्म विस्तार गर्ने र जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिने अभियानलाई प्राथमिकता दिनेछु।

महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा पार्टी कार्यकर्तालाई तपाईंको सन्देश के छ ?

रास्वपाले बोकेको आशा र परिवर्तनको अभियानलाई सफल बनाउन इमानदार, जनतासँग जोडिएको र परिणाममुखी नेतृत्व आवश्यक छ। मैले उठाएका एजेन्डा र प्रतिबद्धतालाई विश्वास गरी सहयोग गरिदिन सम्पूर्ण महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा शुभेच्छुकहरूमा हार्दिक अनुरोध गर्दछु।

बेद प्रसाद घिमिरे